Kto zamieszkiwał Komorniki?

Share on facebook
Share on twitter

Odpowiedź to na to pytanie znamy dzięki genealogicznej pasji Marcina Nagórskiego. Badając dzieje swoich przodków, chciał się dowiedzieć, gdzie mieli swoje gospodarstwa.

Niewiele wiemy o średniowiecznych Komornikach, choć z tego okresu pochodzą pierwsze źródła pisane. W późniejszych wiekach miejscowość była własnością kościelną, aż do zaborów władali nią poznańscy biskupi. W 1794 roku powstała mapa tego terenu, wykonana na polecenie biskupa przeprowadzającego inwentaryzację wszystkich swych włości. Spoczywała w archiwach, aż dotarł do niej Marcin Nagórski.

Dzięki temu dokumentowi, a także późniejszym wiemy, jaki kształt miała miejscowość pod koniec XVIII wieku, jak potem zmieniała się, gdzie były rozmieszczone gospodarstwa i jak wytyczono należące do rolników pola. Mapki wykonane ponad 200 lat temu są zadziwiająco dokładne, choć pruskim urzędnikom, słynącym ze skrupulatności, zdarzało się popełniać błędy w opisie.

Na XVIII-wiecznej mapce wyraźnie zaznaczony jest bieg Wirynki. Widać ówczesne drogi, których kształt nie wszędzie pokrywa się z układem obecnym. Miejscowość przecinał główny trakt wiodący z Poznania do Stęszewa. Wytyczono już kilka dróg znanych nam dziś jako ulice Poznańska, Kościelna, Słoneczna, Młyńska, Pocztowa.

Wieś miała charakter rolniczy. Wszystkie gospodarstwa, dokładnie zaznaczone na mapie, zostały ponumerowane. Można się doliczyć 24 domostw. Innych obiektów, poza stojącym w centralnym miejscu kościołem, na mapie nie zaznaczono, z czego wynika, że ich po prostu nie było. Gospodarstwa rozciągały się przede wszystkim wzdłuż obecnych ulic Pocztowa, Kościelna i Słoneczna, na Młyńskiej znajdowały się tylko dwa.

Do mapy dołączono legendę z nazwiskami gospodarzy. Dzięki temu wiemy, kto i gdzie gospodarzył, jak kształtował się układ pól. Nie były one jeszcze własnością gospodarzy, lecz biskupa. Charakteryzowały się nietypowym kształtem – były długie i wąskie, bo zaczynały się na tyłach budynków gospodarskich.

Nie wszystkie obecne ulice zachowały dawny przebieg. Trakt w kierunku Plewisk nie prowadził wokół kościoła. W miejscu obecnej ulicy Malinowskiego rozciągały się pola. Do Plewisk podążało się przy starej szkole z czerwonych cegieł, dalej droga przecinała dzisiejszą ulicę Polną. Zmarłych chowano w pobliżu kościoła. Obecnej ulicy Stawnej nie było, ale był staw, podobnie jak inne – w Parku Strażaka, za kościołem.

W spisie XVIII-wiecznych gospodarzy znajdziemy nazwiska dzisiejszych mieszkańców Komornik, niekiedy zmienione. Przy dzisiejszym skrzyżowaniu ulicy Zakładowej z Młyńską gospodarzył Thomas Lysse. – Znalazłem to nazwisko, tworząc swoje drzewo genealogiczne. To był mój pięciokrotny  pradziadek Tomasz Łysek. Co ciekawe, w moim drzewie nazwisko to występuje w kilku miejscach. Skoro rodzin było niewiele więcej niż 20, musiały się ze sobą krzyżować – mówi Marcin Nagórski. Nazwisko tej rodziny ma dziś polskie brzmienie, ale mieszka ona w tym samym miejscu.

Po zaborach własność kościelna była sekularyzowana. Wszelkie dobra, takie jak wieś Komorniki, stały się własnością pruskiego państwa. W 1823 roku uwłaszczono gospodarzy na gruntach, które wcześniej tylko dzierżawili. Zabudowania zachowały się, ale pola były już inaczej podzielone, miały kształt bliski dzisiejszemu.

Rozciągająca się pod Wirami łąka była wspólna. Podczas wypasania bydła doszło widać do niesnasek, bo rolnicy w 1848 roku wystąpili o podział. W tym samym roku sporządzono nowy spis właścicieli. Różnił się od tych z 1794 i z 1823 roku. W międzyczasie zawierano małżeństwa, przeprowadzano transakcje. Na późniejszych mapach widać kolejne zmiany – pojawił się cmentarz przy ul. Poznańskiej. Wytyczono nowe drogi, w tym tę wiodącą do Wir. Wcześniej biegła wzdłuż Wirynki.

Marcin Nagórski dysponuje jeszcze jednym spisem dawnych mieszkańców. – Mój pradziadek był przed wojną sołtysem. Do jego obowiązków należało zbieranie podatków. Gdy wybuchła wojna, dokumenty ukrył w domu. Odnalazł je jego potomek, ale już w XXI wieku, podczas rozbiórki. Był tam m.in. spis gospodarzy opłacających w 1923 toku podatek na Izbę Rolniczą – opowiada.

Październik

Listopad 2020

Grudzień
PN
WT
ŚR
CZW
PT
SOB
NIE
26
27
28
29
30
31
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
1
2
3
4
5
6
Events for 1 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 2 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 3 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 4 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 5 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 6 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 7 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 8 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 9 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 10 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 11 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 12 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 13 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 14 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 15 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 16 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 17 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 18 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 19 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 20 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 21 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 22 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 23 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 24 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 25 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 26 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 27 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 28 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 29 Listopad
Brak wydarzeń
Events for 30 Listopad
Brak wydarzeń

TELEFON ALARMOWY

  • 112 – POLICJA, STRAŻ POŻARNA, POGOTOWIE RATUNKOWE

POLICJA

  • 997 – z telefonu stacjonarnego
  • 61 841 48 90 i 61 841 48 92 – Komisariat Policji w Komornikach
  • 519 064 516 – Dzielnicowy Rejonu Komorniki (lewa strona od ul. Poznańskiej)
  • 516 902 835 – Dzielnicowy Rejonu Komorniki (prawa strona od ul. Poznańskiej, Głuchowo, Chomęcice, Rosnowo, Rosnówko, Walerianowo)
  • 519 064 515 – Dzielnicowy Rejonu Plewiska (lewa strona od ul. Grunwaldzkiej)
  • 786 936 078 – Dzielnicowy Rejonu Plewiska (prawa strona od ul. Grunwaldzkiej)
  • 786 936 065 – Dzielnicowy Rejonu Wiry, Łęczyca, Szreniawa, Jarosławiec, Kątnik

STRAŻ GMINNA W KOMORNIKACH:

  • 986
  • 61 8107 303 – Komenda Straży Gminnej
  • 661 434 360 – patrol

STRAŻ POŻARNA:

  • 998 | 112
  • 61 651 78 90 – OSP Plewiska

ZDROWIE:

  • 999 | 112 – Pogotowie Ratunkowe:
  • 61 853 53 52 24h/dobę – Centrum Informacji Medycznej Tel-Med

Przychodnie Lekarskie:

  • 798 524 154 – Przychodnia Zespołu Lekarza Rodzinnego w Komornikach, ul. Stawna 7/11
  • 61 893 50 31 – Przychodnia Lekarza Rodzinnego s.c. w Komornikach, ul. Stawna 7/11
  • 61 651 76 41 – NZOZ KORAMED, Plewiska, ul. Grunwaldzka 571
  • 61 651 79 70 – NZOZ Twoja Przychodnia, Plewiska, ul. Grunwaldzka 508
  • 732 515 515 – Przychodnia Lekarza Rodzinnego Vita-Med, ul. Komornicka 192, Wiry, I Piętro (budynek SPOŁEM)
  • 61 839 10 30; 512 075 575 – NZOZ OMEDICA, Poznań, ul. Stęszewska 41

POGOTOWIE ENERGETYCZNE:

  • 991

POGOTOWIE GAZOWE:

  • 992

AUTOBUSY GMINNE:

  • 61 810 81 71

WODOCIĄGI GMINNE:

  • 607 678 199

KANALIZACJA GMINNA:

  • 604 411 611

ZWIĄZEK MIĘDZYGMINNY „CENTRUM ZAGOSPODAROWANIA ODPADÓW – SELEKT”:

  • 731 400 065
  • 731 400 095
  • 731 500 034